कोसला: एकटेपणाचं इतकं प्रामाणिक पुस्तक मराठीत दुसरं नाही

कोसला वाचायला घेतली की पहिल्या वीस पानांत एक गोष्ट लक्षात येते – हा माणूस आपल्याशी बोलतोय. समजावत नाहीये, शिकवत नाहीये, नुसतं बोलतोय. पांडुरंग सांगवीकर हा गावाकडून पुण्यात शिकायला आलेला मुलगा. सुरुवातीला उत्साह, मग कंटाळा, मग एक अशी पोकळी जिचं नाव त्याला सापडत नाही.

भाषेचं काय झालं

१९६३ साली ही कादंबरी आली तेव्हा मराठी गद्य बरंचसं सजवलेलं होतं. नेमाड्यांनी ते सगळं फेकून दिलं. इथली वाक्यं अर्धवट तुटतात, विचार मध्येच वळतात, आणि तरीही अर्थ पोहोचतो. मराठीत बोलीभाषा साहित्यात इतक्या ताकदीने पहिल्यांदा आली ती इथेच.

त्रास कुठे होतो

पहिल्या शंभर पानांत काहीच घडत नाही असं वाटू शकतं. आणि खरं सांगायचं तर घडतही नाही. पण तीच तर गोष्ट आहे. आयुष्यात रोज काहीतरी घडत नसतं. रोज फक्त वेळ जातो. कोसला हेच लिहिते आणि त्यामुळेच ती अस्वस्थ करते.

कुणी वाचावी

ज्यांना कधीतरी कुठल्यातरी खोलीत एकटं बसून प्रश्न पडलाय की आपण नक्की काय करतोय, त्यांनी. आणि ज्यांना मराठी गद्याचा खरा आवाका बघायचाय, त्यांनी. सोपी नाही, पण टाळता येण्यासारखीही नाही.