बलुतं: वाचायला सोपं नाही, आणि ते तसं असूही नये
मराठी दलित आत्मकथनाची सुरुवात इथून झाली. दया पवारांनी स्वतःचं आयुष्य कुठलंही झाकपाक न करता समोर ठेवलं.
आमचं मत
१९७८ मध्ये बलुतं आलं आणि मराठी साहित्याला एक असा आरसा दाखवला जो त्याने आधी कधी बघितला नव्हता. दया पवार स्वतःबद्दल लिहितात, पण त्यात स्वतःला वाचवण्याचा प्रयत्न नाही. स्वतःचे कमकुवत क्षण, लाजिरवाणे प्रसंग, सगळं जसंच्या तसं.
हे आत्मचरित्र वेगळं का
बहुतेक आत्मचरित्रं लेखकाची प्रतिमा उभी करतात. बलुतं ती मोडतं. आणि म्हणूनच ते खरं वाटतं. जातीचं वास्तव इथे तत्त्वज्ञान म्हणून येत नाही, ते रोजच्या अपमानाच्या रूपात येतं – आणि तेच जास्त भेदक आहे.
वाचताना
काही पानं वाचून थांबावं लागतं. ते ठीक आहे. हे पुस्तक वेगात वाचायचं नाहीच.
कुणी वाचावं
ज्यांना वाटतं की आपल्याला महाराष्ट्र माहिती आहे, त्यांनी नक्की. आणि ज्यांना ते माहिती नाही असं वाटतं, त्यांनी तर आधी.
हे पुस्तक वाचल्यावर तुम्ही तेच राहत नाही. तो त्याचा हेतूच आहे.